در طول چهار سالی که از تهاجم تمامعیار روسیه میگذرد، میراث فرهنگی اوکراین بهطور مداوم هدف حمله قرار گرفته است. صلح همچنان دور از دسترس به نظر میرسد. در حالی که بخش عمده بودجههای بینالمللی بر نیازهای فوری بشردوستانه و تأمین تسلیحات برای اوکراین متمرکز شده است، وزارت فرهنگ این کشور و مجموعهای از سازمانهای ملی و بینالمللی میراث فرهنگی تلاش میکنند حتی در میانه تداوم جنگ، روند بازسازی را پیش ببرند. ابتکار تازهای با عنوان «صندوق میراث فرهنگی اوکراین» سال گذشته شکلگیری خود را آغاز کرد. این پروژه به برنامههای سازمانهایی از جمله یونسکو؛ آلیف (Aliph)؛ صندوق جهانی بناهای تاریخی؛ ایکروم (سازمان بیندولتی مستقر در رم)؛ و اوبمین—که در سال ۲۰۲۲ در ورشو برای کمک به موزههای اوکراینی از طریق پروژههای مشترک حفاظت از میراث ثبت شد—خواهد افزود. وزارت فرهنگ اوکراین در پاسخ ایمیلی به پرسشهای روزنامه آرت نیوزپیپر نوشت: «تا ماه نوامبر، تجاوز روسیه منجر به تخریب یا آسیبدیدگی ۱٬۶۳۰ محوطه میراث فرهنگی و ۲٬۴۳۷ تأسیسات زیرساخت فرهنگی در سراسر اوکراین شده است. این خسارات نتیجه مستقیم حملات روزانه روسیه است. پاسخ مؤثر مستلزم تلاش مشترک جامعه بینالمللی است.» صندوق میراث فرهنگی اوکراین که در چهارمین کنفرانس بازسازی اوکراین در رم در ژوئیه ۲۰۲۵ اعلام شد، «بهعنوان یک پلتفرم چنداهداکننده طراحی شده تا منابع بینالمللی را برای حفاظت، مرمت و توسعه میراث فرهنگی و فرهنگ آسیبدیده از جنگ در اوکراین بسیج کند»، به گفته وزارتخانه. دانمارک، هلند و بریتانیا از جمله کشورهایی هستند که متعهد به مشارکت در این صندوق شدهاند و بهترتیب ۱۰ میلیون کرون دانمارک (۱٫۲ میلیون پوند)، یک میلیون یورو و ۲۰۰ هزار پوند تعهد مالی دادهاند. این صندوق ۱۳ پروژه اولیه مرمت را شناسایی کرده است، از جمله پنجره رز گوتیک کلیسای سنت نیکلاس در کییف که در سال ۲۰۲۳ بر اثر حمله موشکی روسیه آسیب دید. یونسکو در حال انجام ارزیابی سریع جدیدی از خسارات و نیازهای بازسازی فرهنگ اوکراین است. آخرین ارزیابی این نهاد که به دسامبر ۲۰۲۴ بازمیگردد، رقم ۴٫۱ میلیارد دلار را برآورد کرده بود که ۳ میلیارد دلار آن هزینه بازسازی شهرهای تاریخی، بناها و محوطههاست. تاکنون صندوق میراث فرهنگی اوکراین ۳٫۵ میلیون یورو بسیج کرده است—رقمی که به گفته وزارت فرهنگ اوکراین، تنها بخش کوچکی از این نیاز را پوشش میدهد.
دولت اوکراین قطعنامهای تازه تصویب کرده است که روند تخلیه بیش از سه میلیون قلم دارایی فرهنگی از مناطق خط مقدم را ساده میکند. این اقدام چند روز پیش از چهارمین سالگرد تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین انجام شد، در حالی که نهادهای فرهنگی همچنان هر روز با سرقت و آسیب به اشیای موزهای دستوپنجه نرم میکنند. وزارت فرهنگ اوکراین در بیانیهای در ۱۸ فوریه اعلام کرد: «این قطعنامه مدلی پیشبینیپذیرتر، نظاممندتر و امنتر برای حفاظت از اشیای موزهای در دوران جنگ ایجاد میکند و قواعد روشن، مسئولیتپذیری دولت و انعطافپذیری در شرایط بحرانی را در هم میآمیزد.» فعالان فرهنگی از زمان الحاق غیرقانونی کریمه و گنجینههای موزهای و باستانشناسی آن توسط روسیه در مارس ۲۰۱۴، خواستار تدوین طرحی جامع برای حفاظت از میراث فرهنگی اوکراین بودهاند. روسیه از آن زمان کریمه را به محلی برای نگهداری آثار موزهای مصادرهشده از خرسون—شهری در جنوب اوکراین که پس از تهاجم ۲۰۲۲ به مدت هشت ماه اشغال شد—تبدیل کرده است. بخش قابل توجهی از منطقه خرسون همچنان بهطور غیرقانونی در اشغال روسیه است. تتیانا برژنا، وزیر فرهنگ اوکراین، در پستی در فیسبوک در ۱۸ فوریه نوشت: «شعاع ۵۰ کیلومتری از خط مقدم اکنون بهعنوان منطقه مشخص برای تخلیه اجباری اقلام موزهای تعیین شده است.» او همچنین به کاستیهای بوروکراتیک پیشین اشاره کرد که جابهجایی اشیای فرهنگی را فلج کرده و موجب انباشت و توقف روند انتقال شده بود. بر اساس مقررات جدید، آثار باید دستکم به فاصله ۷۵ کیلومتری از خط مقدم منتقل شوند و رویههایی روشن و انعطافپذیر برای این کار در نظر گرفته شده است. برژنا افزود: «رئیس هر مؤسسه در صورت بروز تهدید حق دارد بدون انتظار برای تأیید رسمی، بهطور مستقل اقدام کند. ما نظام سهمرحلهای تخلیه را بر اساس ارزش داراییها معرفی میکنیم.»
باکو این تمایز ناخواسته را دارد که یکی از بدترین ترافیکهای شهری را در میان کلانشهرهای اوراسیا تجربه میکند. اکنون مقامات جمهوری آذربایجان سرانجام گامهایی برای رفع این مشکل برمیدارند و از قصد خود برای توسعه یک سامانه تراموا به منظور مقابله با ترافیک سنگین و تسهیل دسترسی مسافران مناطق دورافتاده باکو به مرکز شهر از طریق حملونقل عمومی خبر میدهند. به گفته رحمان هُمَتاف، معاون وزیر توسعه دیجیتال و حملونقل آذربایجان، مقامات در نظر دارند ساخت پنج خط تراموا را به عنوان بخشی از یک برنامه دولتی گسترده با عنوان «درباره بهبود زیرساختهای حملونقل در باکو و مناطق اطراف برای سالهای ۲۰۲۵–۲۰۳۰» عملی کنند. هُمَتاف گفت که مقامات از یک شرکت طراحی معتبر جهانی برای برنامهریزی مسیرها و سایر جزئیات فنی مربوط به خطوط جدید تراموا دعوت به همکاری خواهند کرد. وی افزود: سپس قرارداد ساخت از طریق فرآیند مناقصه آزاد و شفاف تا پایان سال ۲۰۲۶ اعطا خواهد شد. هُمَتاف گفت: «چندین شرکت پیشرو در سطح جهان وجود دارند که این نوع زیرساختها را میسازند - از جمله شرکتهایی از چین، اروپا و سایر کشورها.» او توضیح داد: «هدف این است که زمانی که یک پروژه کاملاً دقیق آماده شد، از طریق یک مناقصه شفاف، مناسبترین پیشنهاد را برای خود انتخاب کنیم.» شبکه جدید تراموا به طور کامل با شبکههای موجود راهآهن، مترو و اتوبوسرانی باکو یکپارچه خواهد شد. به گفته هُمَتاف، کار مقدماتی برای اولین خط که از حومه شمالی شهر تا ایستگاه متروی ۲۸ می در مرکز باکو امتداد خواهد یافت، به پایان رسیده است. این ایستگاه به عنوان بخشی از یک مرکز حملونقل جدید در نظر گرفته شده است. پیشبینی میشود ساخت هر پنج خط تراموا تا سال ۲۰۳۰ به پایان برسد. علاوه بر ایجاد شبکه تراموا، مقامات راهآهنهای حومهای متصلکننده باکو به مناطقی در شبهجزیره آبشوران، از جمله خیردالان، پیرشاگی و سومقاییت را ارتقا خواهند داد و همچنین یک بزرگراه جدید در همان مسیر احداث خواهند کرد. آنار رضایف، رئیس آژانس حملونقل زمینی آذربایجان، گفت که راهآهن جمهوری آذربایجان قصد دارد تا سال ۲۰۳0، ۲۰ مجموعه قطار مسافربری جدید خریداری کند تا خدمات را گسترش دهد. امید است که با تکمیل پروژههای زیرساختی، مشکل دود و مه دود (اسماگ) در باکو کاهش یابد. باکو سالهاست که با چالش آلودگی هوا دستوپنجه نرم میکند که عمدتاً ناشی از افزایش ترافیک خودروها در این شهر در دهههای اخیر است. بر اساس گزارش موسسه سوئیسی آیکیوایر که کیفیت هوا را در سراسر جهان پایش میکند، نزدیک به ۵۵۰ هزار دستگاه خودروی ثبتشده در باکو وجود دارد. یکی از عوامل تشدیدکننده چالشهای آلودگی در این شهر، تعداد قابل توجه خودروهای دستدومی است که وارد شده و آلایندگیهای مضر بیش از حدی تولید میکنند. در خلاصه وضعیت باکو توسط آیکیوایر آمده است: «بسیاری از خودروهایی که وارد میشوند دیگر استانداردهای آلایندگی کشور مبدأ خود را ندارند و بنابراین نمیتوانند در آنجا فروخته شوند. با این حال، در کشورهایی مانند آذربایجان، مقررات آلایندگی به این شدت نیست و بنابراین بازاری ایدهآل برای این خودروهای مازاد ایجاد میکند.» گزارش روزانه تولید شده توسط آیکیوایر، باکو را تا تاریخ ۱۹ فوریه به عنوان هشتاد و نهمین کلانشهر آلوده جهان رتبهبندی کرده است. سایر پایشگران کیفیت هوا، سطح دود و مهدود باکو را ضعیف تا ناسالم ارزیابی میکنند
▪️ صدراعظم آلمان، فردریش مرتز، در اصل در حال آمادهسازی کشور برای جنگ است. ▪️ طرحهای غرب برای جنگ با روسیه از طریق اوکراین با شکست مواجه شده است. ▪️ لاوروف شایعات مبنی بر حمله روسیه به اروپا را احمقانه خواند. ▪️ اظهارات سیاستمداران اروپایی در تماسهای محرمانه با روسیه با مواضع آنان تفاوتی ندارد. ▪️ اروپا در تلاش است تا مذاکرات آغاز شده بین روسیه و ایالات متحده در مورد اوکراین را مختل و متوقف کند. ▪️ وجدان روسیه کاملاً پاک است، زیرا اوکراین را بیطرف و غیرهستهای به رسمیت شناخت. ▪️ اگر مسئله حلوفصل اوکراین حل نشود، تضمینهای امنیتی برای پمپاژ سلاح به اوکراین استفاده خواهد شد. ▪️ مسکو نسبت به اقدامات دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده در قبال روسیه احساسات دوگانه دارد. ▪️ روسیه بارها به ایالات متحده توضیح داده که مسئله اصلی در حل بحران اوکراین مربوط به مردم است، نه قلمروها. ▪️ این اوکراین بود که شروع به حمله به زیرساختهای انرژی کرد؛ روسیه اولین نبود. ▪️ روسیه و ایالات متحده در حال حاضر در قالبهای گستردهای در حال گفتوگو هستند.
ارمنستان در حال بازتعریف بنیانهای امنیت ملی خود است؛ تغییری که محور آن جایگزینی «قدرت نظامی» با «قدرت اقتصادی و فناورانه» است. سرمایهگذاری ۵۰۰ میلیوندلاری بر ایجاد نخستین قطب هوش مصنوعی منطقه و مجوز آمریکا برای ارسال پردازندههای پیشرفته Blackwell، این کشور را در مسیر جدیدی از امنیت، تابآوری و استقلال قرار داده است.
دیوان عالی تعلیمات دینی واتیکان در بخشنامهای جدید که به تأیید پاپ لئو رسیده است، اعلام کرد که ۱.۴ میلیارد کاتولیک جهان نباید داستانهای مربوط به ظهور عیسی در شهر دوزول در استان نرماندی فرانسه را واقعی تلقی کنند. یک زن کاتولیک در این شهر گزارش داده که در دهه ۱۹۷۰ میلادی، ۴۹ بار عیسی را دیده که مجموعهای از پیامها را به او دیکته کرده و از او خواسته است تا صلیبی به ارتفاع ۷.۳۸ متر بر روی تپهای در شهر بسازد. دیوان تعلیمات واتیکان در متنی اعلام کرد: «پدیده ظهور ادعا شده … بهطور قطعی باید بهعنوان پدیدهای طبیعی و غیرماورایی در نظر گرفته شود و تمام نتایج و آثار ناشی از این تصمیم رسمی رعایت گردد.» کاتولیکها بر این باورند که شخصیتهای مذهبی مانند عیسی و مریم میتوانند پدیداریهای ماورایی داشته باشند (که به آن «ظهور» گفته میشود) تا پیامهای دینی را منتقل کنند، آیینهای جدید دینی ایجاد کنند یا دعوتی عمومی برای صلح ارائه دهند. واتیکان دارای فرآیند رسمی برای ارزیابی ظهورهای ادعایی است و هشدار میدهد که نباید از این پدیدهها برای کسب منافع مالی استفاده شود. واتیکان همچنین اخیراً حکمی صادر کرده که به موجب آن عنوانهایی را که کاتولیکها میتوانند برای مریم استفاده کنند، تببین شده است. در این متن اعلام شده که مریم نمیتواند «همنجاتدهنده» جهان نامیده شود، زیرا کاتولیکها بر این باورند که تنها عیسی با صلیب و مرگ خود انسانیت را رهایی بخشیده است. ظهورهای مشهور مورد تأیید واتیکان شامل ظهور مریم در مکزیک بهعنوان بانوی گوادالوپه در سال ۱۵۳۱ و ظهور عیسی به خواهر لهستانی فاوستینا کوالسکا در دهه ۱۹۳۰ است. واتیکان درباره ظهورهای ادعایی در دوزول گفت: «صلیب نیازی به ۷.۳۸ متر فولاد یا بتن ندارد تا شناخته شود؛ هر زمان که قلبی تحت تأثیر رحمت الهی، خود را به بخشش و آشتی بگشاید، صلیب واقعی برپا میشود.»
در ایالات متحده آمریکا مراسمی ویژه به هنر کِلاغایی آذربایجان اختصاص یافت به مناسبت سیوچهارمین سالگرد بازیابی استقلال جمهوری آذربایجان، مراسمی درباره هنر کِلاغایی در مرکز هنرهای «کاتزن» در دانشگاه آمریکایی شهر واشنگتن (پایتخت ایالات متحده) برگزار شد. به گزارش دفتر خبرگزاری «ریپورت» در آمریکا، این رویداد به ابتکار سفارت جمهوری آذربایجان در ایالات متحده، وزارت فرهنگ جمهوری آذربایجان، و موزه ملی فرش آذربایجان برگزار گردید. در چارچوب این مراسم، ۱۰ نمونه کِلاغایی تاریخی و معاصر از مجموعه موزه ملی فرش آذربایجان به نمایش گذاشته شد. همچنین، تختههای چاپ سنتی با نقشونگارهای قدیمی، مواد اولیه ابریشمی خام، و نخهای مورد استفاده در تهیه این روسریهای سنتی نیز در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفت
تلویزیون ملی ایرلند اعلام کرده که اگر اسراییل در مسابقات سال آینده حضور داشته باشد، این کشور از مسابقه بینالمللی موسیقی و آواز (یوروویژن) کنار خواهد رفت. در بیانیهای که این رسانه روز پنجشنبه، ۱۱ سپتامبر نشر کرده آمده است با توجه به تلفات انسانی «وحشتناک» در غزه و قتل هدفمند خبرنگاران، مشارکت ایرلند در حضور اسراییل غیرقابلقبول خواهد بود. این شبکه همچنین نگرانی شدید خود را از عدم دسترسی خبرنگاران بینالمللی به غزه و وضعیت گروگانها اعلام کرده است. در عین حال، شبکههای تلویزیونی از ایسلند، فنلاند، اسلوونی و سوئد نیز اعلام کردهاند که وضعیت غزه در تصمیمگیری نهایی آنها تأثیرگذار خواهد بود.
نشستهای متوالی در آلاسکا و واشنگتن با رهبران روسیه و اوکراین، به ترتیب، کمک چندانی به روشن کردن این موضوع نکرده است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، چگونه قصد دارد به جنگ اوکراین پایان دهد. فراتر از درخواستهای مبهم «زمین در برابر صلح»، مشخص نبود که دقیقاً ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در دیدار ۱۵ اوت ۲۰۲۵ در آنکوریج بر چه چیزی توافق کردند.
کمربندهای خود را ببندید. مبارزه ژئوپلیتیکی بین ایالات متحده، روسیه و ایران پیش از هرگونه صلح پایدار در قفقاز، تشدید خواهد شد. توافقنامه صلح موقت که در ۸ آگوست در کاخ سفید توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان و الهام علیاف، رهبر آذربایجان، امضا شد، یک رعد و برق دیپلماتیک بالقوه است که قفقاز را متحول میکند و به ایالات متحده دست بالا را در جایی میدهد که به طور سنتی حیاط خلوت روسیه و زمین بازی ایران بوده است. اما درک این نکته مهم است که اعلامیه مشترک ۸ آگوست صرفاً پایان یک آغاز است: راه درازی تا تحقق آرمانهای ذکر شده در این سند در پیش است.
ترامپ در اعلام توافق بین ارمنستان و آذربایجان گفت که این توافق «مسئله کلیدی» را با ایجاد چیزی که آنها «مسیر ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» مینامند، حل کرده است. ترامپ گفت نامگذاری این مسیر به نام خودش «افتخار بزرگی برای من است» و «من درخواست این کار را نکردم.» یک مقام ارشد دولت آمریکا در تماسی قبل از این رویداد با خبرنگاران گفت که در واقع این ارمنیها بودند که پیشنهاد نامگذاری را دادهاند.
آنی سامسونیان، عضو سابق پارلمان ارمنستان، گفت: «مقامات میخواهند جامعه را دوباره تقسیم کنند: نه تنها به طرفدار اروپا و طرفدار روسیه، بلکه به تروریست و قربانیان. تروریستها هر کسی را که از دولت حمایت نمیکند، و قربانیان - خود دولت و کسانی که از آن حمایت میکنند - در نظر گرفته خواهند شد.» ▫️او گفت: «پاشینیان اکنون دو هدف دارد. یکی داخلی است: قبل از انتخابات، او میخواهد از ظهور احزاب، رهبران یا پلتفرمهای سیاسی جدیدی که میتوانند در انتخابات 2026 جایگزینی تشکیل دهند، جلوگیری کند. هدف دوم این است که پاشینیان تمام کانونهای مقاومت را از بین میبرد. این در درجه اول کلیسای ملی و احزاب ملی است. او قصد دارد روسیه را از قفقاز جنوبی بیرون کند.»
امسال جولای، سیامین سالگرد قتلعام سربرنیتسا است که در منطقهای کوهستانی در شرق بوسنی و هرزگوین، نزدیک مرز صربستان رخ داد. بین ۶ تا ۱۱ جولای ۱۹۹۵، بیش از ۸,۰۰۰ مرد و کودک بوسنیایی مسلمان توسط صربهای بوسنیایی در منطقهای که سازمان ملل آن را «منطقه امن» تحت حفاظت نیروهای کلاهآبی اعلام کرده بود، کشته شدند. تصاویر پخششده توسط روزنامهنگاران جنگ، جهان را شوکه کرد و نقطه عطفی در آگاهی جمعی غرب ایجاد نمود. امروز، در حالی که تصاویر از غزه بحث درباره آنچه نسلکشی محسوب میشود را دوباره شعلهور کرده، ضروری است که به سربرنیتسا نگاه کنیم تا درک کنیم چگونه دادگاههای بینالمللی این جرم را تفسیر میکنند. اثبات نیت نسلکشی در سربرنیتسادیوان کیفری بینالمللی برای یوگسلاوی سابق (ICTY) قتلعام سربرنیتسا را بهعنوان نسلکشی به رسمیت شناخت. این گام حقوقی مهمی بود، اما برای بسیاری از قربانیان تلخ بود، زیرا دیوان تنها جرایم رخداده در سربرنیتسا را نسلکشی دانست، در حالی که دیگر موارد خشونت سیستماتیک علیه جمعیت مسلمان بوسنیایی در مناطق دیگر به این عنوان شناخته نشد. این نتیجه به دلیل تفسیر بسیار محدود قانونی از جرم نسلکشی بود. طبق کنوانسیون ۱۹۴۸ پیشگیری و مجازات جرم نسلکشی، اثبات این جرم نیازمند آن است که اقدامات (مانند قتل، شکنجه، تخریب شرایط زندگی) با «نیت نابودی کامل یا جزئی یک گروه ملی، قومی، نژادی یا مذهبی، بهعنوان چنین» انجام شده باشد. مشکل در نحوه تفسیر این «نیت» نهفته است. رویه قضایی کنونی بهطور گسترده رویکردی به نام «مبتنی بر هدف» را پذیرفته است – یعنی نیاز به اثبات نیت آگاهانه و عمدی برای نابودی. بر اساس این منطق، اثبات اینکه اقدامات تأثیرات ویرانگری بر یک گروه داشتهاند کافی نیست؛ باید نشان داد که این اقدامات با نیت خاص حذف آن گروه انجام شدهاند. جرمی جمعی در زمینههای مدرن درگیری، نیت نابودی یک گروه از طریق انباشت سیاستهای عمومی، تصمیمات نظامی، چارچوبهای قانونی و سخنان تأیید میشود.
رومان وی. استارووویت، وزیر حمل و نقل روسیه، که پیش از این استان کورسک را اداره میکرد، پس از اشغال بخشی از آن توسط نیروهای اوکراینی در سال ۲۰۲۴، برکنار شد. به گزارش نیویورک تایمز، مقامات روسیه اعلام کردند که این وزیر سابق با شلیک گلوله کشته شده است. مقامات انتظامی در حال بررسی احتمال خودکشی هستند. رومان استارووویت، ۵۳ ساله، پیش از انتصاب به عنوان وزیر حمل و نقل در مه ۲۰۲۴، به مدت شش سال استاندار منطقه کورسک بود. تنها سه ماه پس از این انتصاب، نیروهای اوکراینی به این منطقه حمله کردند و بخشی از آن را به تصرف خود درآوردند. این اشغال تا اوایل سال جاری ادامه داشت. این اولین حمله به خاک روسیه از زمان جنگ جهانی دوم بود و یک شکست بزرگ برای ولادیمیر پوتین محسوب میشد. این اتفاق باعث انتقادات داخلی شد که در ماههای اخیر افزایش یافته است. مقامات روسیه چندین مقام سابق کورسک را به اتهام اختلاس بیش از ۱۲ میلیون دلار از بودجهای که برای استحکامات مرزی با اوکراین در نظر گرفته شده بود، دستگیر کردهاند. در آوریل ۲۰۲۵، آلکسی اسمیرنوف، جانشین استارووویت و معاون سابق او، به اتهام اختلاس دستگیر شد. او در زمان حمله اوکراین، استاندار موقت کورسک بود.
هنوز زود است که بگوییم آیا آتشبس شکننده بین ایران و اسرائیل پایدار خواهد ماند و به ارمنستان فرصتی برای رهایی از پیامدهای استراتژیک تهدیدآمیز این منازعه میدهد یا خیر. با ادامه تهدید جنگ بر فراز تهران، ارمنستان ممکن است از یک مسیر تجاری حیاتی محروم شود
منازعه بین نخستوزیر نیکول پاشینیان و رهبران کلیسای رسولی ارمنی به سطحی از توهینهای کودکانه رسیده است. مدتهاست که روابط بین نخستوزیر و رهبران کلیسا تیره است. اما در اوایل ژوئن، پاشینیان با طرح این سؤال که آیا کاتولیکوس کارکین دوم، رهبر کلیسا، با نقض نذر تجرد خود فرزندی دارد یا خیر، موجی از بدگوییهای عمومی را آغاز کرد. تنشها برای چند هفته ادامه داشت تا اینکه در ۲۴ ژوئن، یکی از دستیاران کارکین دوم با پستی در رسانههای اجتماعی (که بعداً توسط ناظران مسدود شد) ادعا کرد که پاشینیان ختنهشده است و بنابراین مسیحی مؤمنی نیست.