اخبار جدید

• سنگ‌آسمانی مریخی که به زمین سقوط کرد، مملو از آب باستانی است؛ اسکن‌های جدید پرده از راز آن برمی‌دارند

  یک مطالعه جدید نشان داده است که سنگ‌آسمانی نمادین "زیبای سیاه" (Black Beauty) حاوی مقادیر آب پنهان بسیار بیشتری نسبت به آنچه قبلاً تصور می‌شد، است. این صخره که از مریخ به زمین سقوط کرده، می‌تواند سرنخ‌هایی درباره گذشته آبی سیاره سرخ آشکار کند.

• ماه برفی امشب بر بالای عینالی می درخشید

  ماه برفی در اصل یک نام فولکلور و فرهنگی است که به ماه کامل فوریه داده شده و نشان‌دهنده اوج زمستان، برف‌های سنگین و چالش‌های فصل سرما در نیمکره شمالی است. این نام‌گذاری زیبا، پیوند عمیق انسان با چرخه طبیعت و رصد آسمان را نشان می‌دهد.

• ماه گرگ‌ – اولین ماه کامل در روز سوم سال ۲۰۲۶

  اولین ماه کامل سال «ماه گرگ‌» نامیده می‌شود، عنوانی که ریشه در سنت بومیان آمریکا دارد، اما برخی منابع آن را به آنگلوساکسون‌ها نیز نسبت می‌دهند. در فرهنگ آنگلوساکسون، ماه کامل ژانویه، «ماه پس از یول» نیز نامیده می‌شد

• دانشمندان درخشان‌ترین فوران سیاهچاله‌ای که تاکنون دیده شده را کشف کردند — با قدرتی معادل ۱۰ تریلیون خورشید

  اخترشناسان درخشان‌ترین فورانی که تاکنون در اطراف یک سیاهچاله مشاهده شده را کشف کرده‌اند، که همچنین دورترین فوران از این نوع است که تاکنون شناسایی شده است. این فوران که با استفاده از «تجهیزات گذرای زویکی» (ZTF) کشف شد، از سیاهچاله کلان‌جرم واقع در قلب یک «هسته کهکشانی فعال» (AGN) با نام J2245+3743 فوران کرده است. این هسته در مرکز کهکشانی قرار دارد که ۱۰ میلیارد سال نوری از زمین فاصله دارد. هسته‌های کهکشانی فعال، مناطق مرکزی کهکشان‌ها هستند که تحت سلطه سیاهچاله‌های کلان‌جرم در حال تغذیه یا «برافزایش» قرار دارند.

• انفجارهای کیهانی درخشان و آبی رنگ مرموز، توسط سیاهچاله‌هایی که ستاره‌ها را از هم می‌درند، ایجاد می‌شوند

  درخشان‌ترین جرم کیهانی از این نوع که تاکنون شناسایی شده، ممکن است به اخترشناسان در حل معمای انفجارهای قدرتمند و درخشان آبی رنگ کیهانی کمک کرده باشد. در قلب این کشف، سیگنالی از یک «رویداد گذرای نوری آبی سریعِ درخشان» (LFBOT) با نام AT 2024wpp قرار دارد که اولین بار در سال ۲۰۲۴ مشاهده شد. این سیگنال به تیمی از دانشمندان نشان داد که LFBOTها نتیجه‌ی «رویدادهای برهم‌کنش کشندی» (TDE) افراطی هستند؛ جایی که یک سیاهچاله با جرمی تا ۱۰۰ برابر خورشید، یک ستاره‌ی همراه را در عرض تنها چند روز کاملاً از هم متلاشی می‌کند.

• احتمالاً دانشمندان برای اولین بار موفق به «مشاهده» ماده تاریک شده‌اند

  این کشف می‌تواند نشان‌دهنده یک پیشرفت بزرگ در نجوم و فیزیک باشد. دانشمندان ممکن است برای اولین بار، به لطف تلسکوپ فضایی پرتو گامای فرمی ناسا، ماده تاریک را «دیده» باشند. اگر این موضوع تأیید شود، این اولین شناسایی مستقیم از مرموزترین ماده جهان خواهد بود. ماده تاریک برای اولین بار در سال ۱۹۳۳ توسط ستاره‌شناسی به نام فریتز تسویکی نظریه‌پردازی شد. او دریافت که کهکشان‌های visible خوشه کما، از تأثیر گرانشی لازم برای جلوگیری از متلاشی شدن این خوشه برخوردار نیستند. سپس در دهه ۱۹۷۰، ستاره‌شناسی به نام ورا روبین و همکارانش دریافتند که لبه‌های خارجی کهکشان‌های مارپیچی با همان سرعت مرکز آنها در حال چرخش هستند. این پدیده تنها در صورتی امکان‌پذیر است که بخش عمده‌ای از جرم این کهکشان‌ها در مرکز آن متمرکز نباشد، بلکه به صورت گسترده‌تری پراکنده شده باشد. البته این‌ها مشاهدات مستقیم ماده تاریک نیستند، بلکه استنتاج‌هایی هستند که با استفاده از تعاملات ماده تاریک با گرانش و همچنین تأثیر گرانش بر ماده معمولی و نور انجام شده‌اند. با این حال، بر اساس این یافته‌ها، ستاره‌شناسان محاسبه کرده‌اند که تمام کهکشان‌های بزرگ درون هاله‌های عظیمی از ماده تاریک قرار گرفته‌اند که فراتر از محدوده ماده مرئی (مانند هاله‌های ستاره‌ای) گسترش یافته‌اند. تخمین زده می‌شود که ذرات این ماده مرموز، نسبت به ذرات تشکیل‌دهنده ماده معمولی، با نسبت پنج به یک برتری دارند. این بدان معناست که همه چیزهایی که ما در زندگی روزمره خود می‌بینیم - ستاره‌ها، سیارات، قمرها، بدن خودمان، گربه همسایه و غیره - تنها ۱۵ درصد از ماده جهان را تشکیل می‌دهند و ۸۵ درصد دیگر از آن ماده تاریک است. بر پیچیدگی این راز افزوده می‌شود زیرا ماده تاریک با تابش الکترومغناطیسی بسیار ضعیف برهمکنش دارد یا اصلاً برهمکنشی ندارد؛ بنابراین نور را منتشر، جذب یا بازتاب نمی‌دهد. در نتیجه، این ماده در تمام طول‌موج‌های نور اساساً نامرئی است - یا حداقل، ما قبلاً اینطور فکر می‌کردیم.

• پرتاب! مأموریت "اسکپید" ناسا سفر خود به مریخ را آغاز کرد

  موشک «نیو گلن» شرکت بلو اوریجین، که دو فضاپیمای دوقلوی مأموریت «اسکپید» (کاوشگرهای فرار و شتاب پلاسما و دینامیک) ناسا را حمل می‌کرد، روز پنج‌شنبه، ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۵۵ به وقت شرقی از پایگاه پرتاب ۳۶ در ایستگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال در فلوریدا به فضا پرتاب شد. دو فضاپیمای دوقلوی مأموریت «اسکپید» ناسا سفر خود به سوی مریخ را آغاز کرده‌اند. آن‌ها سوار بر موشک «نیو گلن» بلو اوریجین از پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال در فلوریدا به فضا پرتاب شدند. در دقایق آینده، موشک مراحل متعددی را پشت سر خواهد گذاشت، از جمله جدایش مرحله اول، که در آن مرحله اول از مرحله دوم جدا شده و به طور مستقل روی سکوی فرودی به نام «جکلین» که در فاصله ۶۲۰ مایلی (حدود ۱۰۰۰ کیلومتری) در اقیانوس اطلس قرار دارد، فرود خواهد آمد. مدت کوتاهی پس از این جدایش، دو موتور BE-3U مرحله دوم که از اکسیژن مایع و هیدروژن مایع تغذیه می‌کنند، روشن شده و این مرحله را هر چه بیشتر به اعماق فضا پیش می‌برند. پس از آن، محفظه محافظ (فرینگ) جدا شده و دو فضاپیمای اسکپید در یک مدار میانی زمین مستقر خواهند شد.

• فضاپیمای خورشیدی اولین نمای نزدیک از موتور مغناطیسی ستاره ما را در حال فعالیت ثبت کرد

  «برای درک چرخه مغناطیسی خورشید، ما هنوز از دانش آنچه در قطب‌های خورشید رخ می‌دهد، بی‌بهره‌ایم. مدارگرد خورشیدی اکنون می‌تواند این قطعه گمشده از پازل را ارائه دهد.» مغناطیس خورشید بر اساس یک چرخه تقریباً ۱۱ ساله کار می‌کند که در طی آن میدان‌های مغناطیسی پیچ می‌خورند، وارونه می‌شوند و دوباره ساخته می‌شوند و همه چیز را از لکه‌های خورشیدی و شعله‌های خورشیدی تا توفان‌های عظیم خورشیدی که می‌توانند زمین را تحت تأثیر قرار دهند، به حرکت درمی‌آورند. در قلب این چرخه یک «نوار نقاله مغناطیسی» کند حرکت از جریان‌های پلاسما قرار دارد که خطوط میدان مغناطیسی را از استوا به سمت قطب‌ها در نزدیکی سطح حمل می‌کنند و سپس به سمت استوا در اعماق خورشید بازمی‌گردانند. این گردش جهانی، میدان مغناطیسی خورشید را حفظ می‌کند، اما مناطق قطبی آن که برای این فرآیند حیاتی هستند، مدت‌هاست که در هاله‌ای از ابهام باقی مانده‌اند.

• ماه بیدستر و کوهستان عینالی

  ماه کامل "بیور" (سگ آبی) چهارشنبه به عنوان بزرگترین و درخشان‌ترین ابرماه کامل سال ۲۰۲۵ طلوع می‌کند، نمایشی دیدنی در نزدیکی زمین که هم چهارشنبه و هم پنجشنبه شب به‌طور چشمگیری می‌درخشد.

• ماده تاریکِ نه چندان تاریک؟ این ماده مرموز ممکن است ردپاهای آبی و قرمزی روی نور به جا بگذارد

  بر اساس یک مطالعه نظری جدید، ماده تاریک که یکی از بهترین رازهای نگهداشته شده کیهان است، ممکن است از دیرباز در حال رنگ آمیزی کیهان با رنگ‌های قابل تشخیص و محوی از قرمز و آبی بوده باشد.ماده تاریک بیش از ۸۰٪ ماده در جهان را تشکیل می‌دهد، اما هیچ نوری را ساطع، جذب یا منعکس نمی‌کند و مشاهده مستقیم آن را غیرممکن می‌سازد

• موشک ساتورن ۵ روی سکوی پرتاب در طلوع آفتاب، مدت کوتاهی قبل از اولین پرتاب

  تصویر، موشک غول‌پیکر ساتورن 5 را نشان می‌دهد که در تاریخ ۹ نوامبر ۱۹۶۷ در پایگاه فضایی کندی ناسا در فلوریدا آماده می‌شد تا برای اولین بار به فضا پرتاب شود. این پرتاب آزمایشی که به نام «آپولو ۴» شناخته می‌شود، یک مأموریت بدون سرنشین بود که هدف آن آزمایش موشک و فضاپیمای آپولو در شرایط پرواز واقعی بود.

• خسوف در آسمان تبریز

  سایه‌ی زمین آرام بر چهره‌ی ماه می‌لغزد و زیبایی شب را دوچندان می‌کند.

• دو فضاپیما به‌صورت کاملاً هماهنگ پرواز کردند تا یک خورشیدگرفتگی مصنوعی ایجاد کنند، تصویری خیره‌کننده ثبت کنند و فناوری جدیدی را آزمایش کنند

  پروبا-۳ چیست؟این کاوشگر درست مانند یک خورشیدگرفتگی واقعی عمل می‌کند. یک فضاپیما، که از روبه‌رو تقریباً دایره‌ای شکل است، در فاصله نزدیک‌تری به خورشید قرار می‌گیرد و وظیفه‌اش مسدود کردن بخش‌های روشن خورشید است، مشابه نقشی که ماه در یک خورشیدگرفتگی واقعی ایفا می‌کند. این فضاپیما سایه‌ای بر کاوشگر دوم که مجهز به دوربینی برای عکاسی از خورشیدگرفتگی مصنوعی ایجادشده است، می‌اندازد.

• پهباد پرنده و شناگر زیردریایی

  دانشجوی رومانیایی، آندری کوپاچی، به عنوان بخشی از یک پروژه دانشجویی، یک پهپاد منحصر به فرد ساخت که هم می‌تواند در هوا پرواز کند و هم در زیر آب شنا کند. ▫️این دستگاه با چاپگر سه‌بعدی ساخته شده و مجهز به پروانه‌های چرخشی است. تنها چیزی که مورد نیاز بود، یک لپ‌تاپ و یک چاپگر بود. ارتش به این پروژه علاقه نشان داده است.

• ستاره‌شناسان شیء میان‌ستاره‌ای اسرارآمیز دیگری را کشف کرده‌اند

  در ساعات پایانی شب اول ژوئیه ۲۰۲۵، ستاره‌شناسانی که سامانه هشداردهنده‌ای برای سیارک‌ها را اداره می‌کنند، موفق شدند نگاهی اجمالی به جسمی بزرگ و درخشان بیندازند که با سرعت زیادی در حال عبور از منظومه شمسی بود. منشأ احتمالی میان‌ستاره‌ای این جسم، دانشمندان سراسر جهان را به هیجان آورد و صبح روز بعد، آژانس فضایی اروپا تأیید کرد که این جسم که ابتدا با نام A11pl3Z شناخته می‌شد و سپس به‌طور رسمی 3I/ATLAS نام‌گذاری شد، سومین شیء میان‌ستاره‌ای شناسایی‌شده در تاریخ بشر است. بر اساس اندازه‌گیری‌های کنونی، تخمین زده می‌شود که 3I/ATLAS حدود ۲۰ کیلومتر (۱۲ مایل) قطر دارد. با این‌که مسیر حرکت آن از نزدیکی زمین عبور نمی‌کند، اما می‌تواند سرنخ‌هایی درباره ماهیت اجرام میان‌ستاره‌ای قبلی و نحوه شکل‌گیری سیارات در منظومه‌هایی دیگر از منظومه شمسی ما ارائه دهد.

• نمایش آسمان این هفته ، ماه و مریخ با هم می‌درخشند

  دنبال‌کنندگان آسمان این آخر هفته دو فرصت خواهند داشت تا ماه را در آسمان پس از غروب خورشید در هم‌ترازی‌های چشمگیری ببینند. در روز شنبه، ۲۸ ژوئن، یک سه‌گانه شامل ماه، مریخ و ستاره‌ی درخشان قلب الاسد.در یک قوس منظم ظاهر می‌شوند. سپس، در روز یکشنبه، ۲۹ ژوئن، ماه و مریخ در یک مقارنه‌ی بسیار نزدیک قرار خواهند گرفت - و در برخی از نقاط جهان، مریخ برای مدت کوتاهی توسط ماه پنهان خواهد شد.

• ماه نو در نزدیکی خورشید و مشتری

  در روز چهارشنبه، ۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۵:۰۲ به وقت تبریز (۱۰:۳۲ به وقت جهانی)، ماه به‌طور رسمی به فاز ماه نو می‌رسد. در این فاز، ماه در بخش غربی صورت فلکی جوزا قرار دارد و حدود ۴ درجه در شمال خورشید واقع شده است. در زمان ماه نو، ماه بین زمین و خورشید قرار می‌گیرد. از آنجا که نور خورشید تنها به سمت دور ماه می‌تابد و ماه در همان منطقه آسمان خورشید قرار دارد، برای حدود یک روز از هیچ نقطه‌ای روی زمین قابل مشاهده نیست. پس از فاز ماه نو، نور شب آسمانی زمین به‌صورت هلال در آسمان غروب غربی دوباره ظاهر خواهد شد.

• ستاره دوتایی دوتایی لیرا در آسمان آجی چای

  صورت فلکی لیرا در اواخر عصر خرداد ماه در آسمان شرقی به‌خوبی قابل مشاهده است. چشمان تیزبین ممکن است متوجه شوند که ستاره با روشنایی متوسط اپسیلون لیرا، که در فاصله یک انگشت به سمت چپ پایین (یا یک درجه به سمت شرق آسمانی) ستاره بسیار درخشان وگا قرار دارد، در واقع یک جفت ستاره نزدیک به هم است — یک ستاره دوتایی. با استفاده از دوربین دوچشمی (دایره نارنجی) یا یک تلسکوپ خانگی، به‌راحتی می‌توان این دو ستاره را مشاهده کرد. بررسی اپسیلون با بزرگ‌نمایی بالا نشان می‌دهد که هر یک از این ستاره‌ها خود نیز یک ستاره دوتایی است — به همین دلیل به آن لقب «دوتایی دوتایی» داده‌اند. هر جفت ستاره یک سیستم دوتایی واقعی است که همراهان آن هر ۶۰۰ و ۱۲۰۰ سال یک‌بار به دور یکدیگر می‌چرخند.

• رویاهای اولیه از مریخ: دیدار با ستاره‌شناس قرن نوزدهم که با داستان‌های علمی-تخیلی سیاره سرخ را تصور کرد

  زندگی در عصر کنونی با اکتشافات رباتیک جاه‌طلبانه مریخ و احتمال مأموریت انسانی به سیاره سرخ در آینده، تصور زمانی که مریخ دنیایی مرموز و دور از دسترس بود دشوار است. با این حال، پیش از اختراع موشک، ستاره‌شناسانی که می‌خواستند مریخ را فراتر از آنچه از طریق تلسکوپ‌هایشان می‌دیدند کاوش کنند، مجبور بودند از تخیل خود استفاده کنند.

• هلال جوان ماه و همنشینی با مشتری 6 خردادماه پس از غروب خورشید در آسمان تبریز

  اگر افق شمال غربی بدون ابر و موانع باشد، هلال باریک ماه در فاصله‌ای کمتر از "عرض یک مشت" (حدود ۱۰ درجه) سمت پایین‌راست سیاره درخشان مشتری قابل مشاهده خواهد بود