اگرچه چین پیش از این نیز ژنرالهای ارشد خود را پاکسازی کرده بود، اما اعلام خبر تحقیق درباره فساد ژانگ یوکسیا، نایبرئیس کمیسیون قدرتمند مرکزی نظامی ، ناظران امور دفاعی را شوکه کرده است.
سقوط این کهنهسرباز سرشناس که متحد نزدیک شی جینپینگ تلقی میشد، نشاندهنده عمق مبارزه رهبر چین با فساد در نیروهای مسلح و تثبیت هرچه بیشتر قدرت اوست.
ژانگ ۷۵ ساله، نایبرئیس کمیسیون مرکزی نظامی بوده است؛ نهادی که نظارت بر ارتش چین را بر عهده دارد و ریاست آن با شخص شی جینپینگ است.
وزارت دفاع چین روز شنبه اعلام کرد که ژانگ و یک ژنرال دیگر عضو این کمیسیون به نام لیو ژنلی، «مظنون به نقض جدی انضباط و قانون» هستند؛ عبارتی که معمولا به عنوان کنایهای برای فساد مالی به کار میرود.
نشت اطلاعات هستهای؟
روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد که ژانگ متهم به فاش کردن اطلاعات برنامه سلاحهای هستهای چین به ایالات متحده شده است.
شی جینپینگ از زمان به قدرت رسیدن، کارزار شدیدی را علیه فساد در تمام سطوح رسمی رهبری کرده است. اما هوا پو، تحلیلگر مستقل مستقر در پکن، معتقد است اعلامیه روز شنبه «یک بمب خبری با تاثیرات گسترده و عمیق» بود.
استیو تسانگ، مدیر موسسه چین در دانشگاه سواس لندن، در این باره میگوید: «اخراج او به این معناست که از این به بعد هیچ ژنرال دیگری در ارتش چین نمیتواند احساس امنیت کند.»
اگرچه ژانگ و لیو هنوز بهطور رسمی از کمیسیون مرکزی نظامی حذف نشدهاند، اما تجربه نشان داده که پس از چنین اتهاماتی، برکناری قطعی است؛ همانطور که پیش از این دو وزیر دفاع سابق (وی فنگهه و لی شانگفو) و دو ژنرال دیگر در سال گذشته برکنار شدند.
با خروج احتمالی آنها از این کمیسیون که باید هفت عضو داشته باشد، تنها دو نفر باقی میمانند: شی جینپینگ و رئیس بخش ضدفساد، ژانگ شنگمین.
نیکلاس سوانستروم، مدیر مؤسسه سیاستهای امنیتی و توسعه در استکهلم، میگوید: «این اتفاق از نظر تئوریک، نشاندهنده حداکثر کنترل شخصی بر نیروهای مسلح چین است.»
آقای تسانگ نیز پیشبینی میکند که جایگزینهای آینده در این کمیسیون، افرادی «بلهقربانگو» خواهند بود که هرگز جرات به چالش کشیدن شی را نخواهند داشت.
به رغم این تلاطمها، جیمز چار از دانشگاه نانیانگ سنگاپور معتقد است که «آمادگی نظامی چین بهطور قابل توجه آسیب ندیده و ارتش میتواند به فعالیتهای عادی خود ادامه دهد.»
با این حال، سوانستروم معتقد است اگرچه این اتفاق به «انسجام فرماندهی» ضربه فوری میزند، اما اگر هدف واقعا کاهش فساد باشد، میتواند در درازمدت مزایای ساختاری داشته باشد.
تسانگ هشدار میدهد که تمرکز بیش از حد قدرت باعث میشود مشاوره و تحلیلهای تخصصی که برای ارتش مفید اما خلاف میل «شی» هستند، دیگر ارائه نشوند.
هوا پو، تحلیلگر پکن، در این خصوص میگوید: «از این لحظه به بعد، ارتش فقط از شی حرفشنوی خواهد داشت؛ هر جا او اشاره کند، آنها ضربه خواهند زد.»
در مورد تایوان، کارشناسان بر این باورند که این پاکسازیها حمله تمامعیار را در کوتاهمدت غیرمحتملتر میکند.
نیل توماس از موسسه جامعه آسیا میگوید: «نداشتن فرماندهان باتجربهای که در عملیاتهای مشترک پیچیده با هم کار کرده باشند، ریسک جنگ را بسیار بالا میبرد.»
سوانستروم نیز میافزاید: «ژنرالهای پاکسازی شده دقیقا همان کسانی بودند که بیشترین دانش و تجربه را برای آمادهسازی عملیات تایوان داشتند.»
در نهایت، «سو تزو-یون» از موسسه تحقیقات دفاعی تایپه معتقد است: «تثبیت کنترل در داخل برای شی منطقیتر از راه انداختن جنگی است که نتیجهاش تضمینشده نیست؛ چرا که شکست در جنگ برای او یک فاجعه سیاسی خواهد بود.»
