خبر های ویژه
14 دی 1404
وازال یا واغزال، ایستگاه تاریخی راه آهن تبریز
توفیق وحیدی آذر
از باغ گلستان که به سمت" وازال " می رفتیم ، کم کم آثار ساختمان ها محو می شد و باغات غرب تبریز بیشتر به چشم می خوردند! باغات شنب غازان یا همان شام قازان و سپس باغات خطیب منطقه را فرا گرفته بود و گاه می توانستی دوشان همان خرگوش را در حین فرار آنجا ببینی ! آنگاه در غربی ترین نقطه ی شهر ایستگاه قطار با نام "ایستگاه قطار تبریز" در مقابل چشمان آشکار می شد . گاه می توانستی دوشان همان خرگوش را در حین فرار آنجا ببینی !ساختمانی عظیم با سقفی بلند در انتهای تبریز ایستاده بود. "وازال" برای همه مردم ، بنایی بسیار عظیم به وسعت جاده ها و راه های آهنی یک سرزمین بود ! تابلو نقش برجسته انقلاب مشروطه به همت استاد پرویز تناولی به شکل اثری طولی و با برجستگی های بسیار تاریخ را به نمایش گذاشته بود و سال های بسیار بعد نقاشی" سهراب سپهری" در گوشه ای از داخل سالن آن جای گرفته بود که بعدها ناپدید شدند که شاید هنوز در پشت گچ ها باقی مانده باشند ، من کودکی مبهوت در تماشای ساختمان ، ستون های قائم آن و در نهایت به آرامی غرق در تماشای تابلو مجسمه برجسته می شدم می گویند سهراب در خراسان هم یک چنین اثری آفریده بود!
تبریز امروز:
از باغ گلستان که به سمت" وازال " می رفتیم ، کم کم آثار ساختمان ها محو می شد و باغات غرب تبریز بیشتر به چشم می خوردند! باغات شنب غازان یا همان شام قازان و سپس باغات خطیب منطقه را فرا گرفته بود و گاه می توانستی دوشان همان خرگوش را در حین فرار آنجا ببینی ! آنگاه در غربی ترین نقطه ی شهر ایستگاه قطار با نام "ایستگاه قطار تبریز" در مقابل چشمان آشکار می شد . گاه می توانستی دوشان همان خرگوش را در حین فرار آنجا ببینی !ساختمانی عظیم با سقفی بلند در انتهای تبریز ایستاده بود. "وازال" برای همه مردم ، بنایی بسیار عظیم به وسعت جاده ها و راه های آهنی یک سرزمین بود !
تابلو نقش برجسته انقلاب مشروطه به همت استاد پرویز تناولی به شکل اثری طولی و با برجستگی های بسیار تاریخ را به نمایش گذاشته بود و سال های بسیار بعد نقاشی" سهراب سپهری" در گوشه ای از داخل سالن آن جای گرفته بود که بعدها ناپدید شدند که شاید هنوز در پشت گچ ها باقی مانده باشند ، من کودکی مبهوت در تماشای ساختمان ، ستون های قائم آن و در نهایت به آرامی غرق در تماشای تابلو مجسمه برجسته می شدم می گویند سهراب در خراسان هم یک چنین اثری آفریده بود!
کلمهای که در گویش ترکی آذربایجانی (به ویژه در تبریز و مناطق آذربایجان ایران) برای ایستگاه راهآهن (قطار) استفاده میشد، "واغزال" یا "وازال" (تلفظ تقریبی: vağzal یا vazal) هست.ریشه این کلمه این کلمه کاملاً روسی هست و از واژه روسی "вокзал" (vokzal) گرفته شده که خودش به معنای ایستگاه راهآهن یا ایستگاه قطار است.ریشه عمیقتر واژه روسی "вокзал"ریشه آن به انگلیسی برمیگرده: از نام Vauxhall (یک محل تفریحی و باغ لذت در لندن در قرن ۱۸-۱۹ که شامل سالن موسیقی و سرگرمی بود). وقتی راهآهن در روسیه ساخته شد، یکی از اولین ایستگاهها در سنپترزبورگ به سبک مشابه Vauxhall ساخته شد و نامش رو "Vokzal" گذاشتن، و کمکم این کلمه در روسی به معنای کلی ایستگاه قطار تبدیل شد.ورود به ترکی آذربایجانیبه دلیل تأثیر زیاد زبان روسی در دوران شوروی (به ویژه در جمهوری آذربایجان شمالی)، این کلمه وارد ترکی آذربایجانی شد و در آنجا رایج شد. در آذربایجان ایران (مثل تبریز)، هرچند تأثیر روسی کمتر بود، اما از طریق ارتباطات، رسانهها و واژههای مشترک با آذربایجان شمالی، این کلمه در گویش محلی (به ویژه برای ایستگاه قطار) جا افتاد. در حالی که در فارسی رسمی "ایستگاه" میگیم، در ترکی تبریزی عامیانه اغلب "وازال" یا "واغزال" استفاده میشه.در ترکی استانبولی (ترکیه) معمولاً "istasyon" یا "gar" میگن، اما در ترکی آذری (ایران و آذربایجان) "vağzal" غالبه.اگر مثال بیشتری بخوای یا تلفظ دقیقتر، بگو
تاریخچه راهآهن و ایستگاه تبریزایستگاه راهآهن تبریز یکی از قدیمیترین و مهمترین ایستگاههای ریلی ایران است و نقش کلیدی در حملونقل شمالغرب کشور دارد. این ایستگاه بیش از یک قرن قدمت دارد و به دلیل ارزش تاریخی، معماری و مهندسی، به عنوان یک اثر ملی شناخته میشود.تاریخچه ساخت و بهرهبرداری
- اولین خط راهآهن به تبریز در دوران قاجار و با تأثیر روسیه ساخته شد. در سال ۱۲۹۱ شمسی (۱۹۱۳ میلادی)، قرارداد ساخت خط تبریز-جلفا (به طول ۱۴۹ کیلومتر) با بانک استقراضی روسیه امضا شد.
- ساخت این خط در زمان جنگ جهانی اول توسط روسیه تزاری انجام گرفت و اولین قطار در اسفند ۱۲۹۴ شمسی (مارس ۱۹۱۶ میلادی) از جلفا به تبریز رسید. ایستگاه تبریز در سال ۱۲۹۵ شمسی رسماً افتتاح شد.
- پس از انقلاب بلشویکی در روسیه، دولت شوروی در سال ۱۲۹۹ شمسی این خط را به ایران واگذار کرد.
- این خط، تنها خط برقی راهآهن ایران است (برقیسازی در دهه ۱۳۵۰-۱۳۶۰ انجام شد).
- در سال ۱۳۳۷ شمسی (۱۹۵۸ میلادی)، خط تبریز-تهران (به طول ۷۴۸ کیلومتر) به بهرهبرداری رسید و تبریز را به شبکه سراسری راهآهن ایران متصل کرد.
- ساختمان اولیه ایستگاه ساده بود، اما ساختمان فعلی در دهه ۱۹۵۰ میلادی (دوره پهلوی دوم) ساخته شد.
- طراحی آن توسط معمار فرانسوی فرنان پویون (Fernand Pouillon) و معمار ایرانی حیدر غیایی (Heydar Ghiaï-Chamlou) – که به عنوان پدر معماری مدرن ایران شناخته میشود – انجام گرفته است.
- سبک معماری آرت دکو با ویژگیهایی مانند سقف W-shaped (به شکل W)، ستونهای بزرگ و سقف مستقل از دیوارها، که آن را به یک بنای نوآورانه و زیبا تبدیل کرده است.
- ایستگاه راهآهن تبریز به دلیل ارزش تاریخی (قدیمیترین ایستگاههای فعال ایران)، معماری مدرن و نقش در حملونقل، در اسفند ۱۳۹۵ (فوریه ۲۰۱۷) در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
- تاریخ دقیق ثبت: ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۶ شمسی با شماره ثبت ۳۱۷۰۳.
ارتباط با تبریز امروز
اخبار ، گزارشات ، عکسها و فیلم های خود را برای ما ارسال دارید . برای ارسال میتوانید از طریق آدرس تلگرامی یا ایمیل استفاده کنید.
اشتراک در خبرنامه
برای اطلاع از آخرین خبرهای تبریز امروز در کانال تلگرام ما عضو شوید.
فرم تماس با تبریز امروز
کلیه حقوق این سایت متعلق به پایگاه خبری تبریز امروز بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع
است.
طراحی وتولید
توسططراح وب سایت