سفری در ازبکستان

گردشی در خیوه یا خوارزم + ویدئو

تاریخ انتشار : ۰۰:۲۴ ۱۴-۱۱-۱۴۰۰

در اوایل تاریخ، ساکنان این منطقه از ایرانیان بودند و به زبان ایرانی شرقی به نام خوارزمی صحبت می کردند. ترکها در قرن دهم پس از میلاد جایگزین طبقه حاکم شدند و این منطقه به تدریج به منطقه ای با اکثریت ترک زبانان تبدیل شد. روسیه در قرن نوزدهم به خانات خیوه پیوست. آخرین خان یک قرن بعد در سال 1919 از سلسله حاکم جدا شد. بدین ترتیب جمهوری خلق شوروی در خوارزم حاکمیت یافت واحه خوارزم در سال 1924 به بخش مدرن ازبکستان و ترکمنستان تبدیل شد. قدیمی‌ترین سوابق شهر خیوه در گزارش‌های سفر مسلمانان مربوط به قرن دهم آمده است، اگرچه شواهد باستان‌شناسی حاکی از سکونت در قرن ششم است. در اوایل قرن هفدهم، خیوا به پایتخت خانات خیوا تبدیل شد که توسط شاخه ای از آستراخان ها، یک سلسله چنگیزی، اداره می شد.

تبریز امروز:

 


خیوه (به ازبکی: Xiva/Hiva، خىۋا؛ به فارسی: خیوه، Xīveh؛ نام‌های جایگزین یا تاریخی شامل خیوا، خراسم، خوارزم، خوارزم، خوارزم، خوارزم، خوارزم، عربی: خوارزم و فارسی: خوارزم) شهری است تقریباً 90 هزار نفر، در منطقه خوارزم، ازبکستان. بر اساس داده های باستان شناسی، این شهر در حدود 1500 سال پیش تأسیس شده است.و پایتخت سابق خوارزمیه، خانات خیوه و جمهوری شوروی خلق خوارزم است. ایچان کالا در خیوه اولین محوطه در ازبکستان بود که در فهرست میراث جهانی ثبت شد (1991). اخترشناس، مورخ و متفکر، ابوریحان بیرونی[2] (973-1048 پس از میلاد) در خیوه یا شهر مجاور کث به دنیا آمد.

ریشه نام خیوه نامشخص است، اما داستان های ضد و نقیض زیادی برای توضیح آن نقل شده است.

یک داستان سنتی این نام را به یکی از پسران حضرت نوح نسبت می دهد: «می گویند سام، پس از طوفان، خود را به تنهایی در بیابان سرگردان پیدا کرد. خواب 300 مشعل در حال سوختن را دید. هنگامی که از خواب بیدار شد، از این فال خرسند شد، او شهر را با خطوط کلی به شکل یک کشتی که بر اساس محل قرارگیری مشعل هایی که در خواب دیده بود، بنا کرد. چاه خیوک که آب آن طعم شگفت‌انگیزی داشت، امروز هم می‌توان این چاه را در ایچان کالا (شهر داخلی شهر خیوه)  مشاهده کرد».

روایت دیگر حکایت از آن دارد که مسافرانی که از شهر می گذرند، با نوشیدن آب عالی، فریاد می زنند: «خی وخ! («چه لذت!») و از این رو شهر به خیواخ شهرت یافت، از آنجا خیوه. در زبان هندی «خوا» معادل «شیوا» است، سر جالبی از شیوا با بقایای بودایی نیز یافت شده است که در موزه تاشکند نگهداری می‌شود. زبان روسی که برای مدت طولانی در این منطقه استفاده می شود، معادل «h» ندارد و نزدیکترین جایگزین آن «kh» است. این «هی وه» را به «خی وخ» تبدیل می کند.

View from the city walls, Khiva (4934484894).jpg

پیشنهاد سوم این است که این نام از کلمه خوارزم گرفته شده است که با وام گرفتن به ترکی به عنوان خیوارزم تغییر یافته و سپس به خیوه کوتاه شده است.

***

در اوایل تاریخ، ساکنان این منطقه از ایرانیان بودند و به زبان ایرانی شرقی به نام خوارزمی صحبت می کردند. ترکها در قرن دهم پس از میلاد جایگزین طبقه حاکم شدند و این منطقه به تدریج به منطقه ای با اکثریت ترک زبانان تبدیل شد.

روسیه در قرن نوزدهم به خانات خیوه پیوست. آخرین خان یک قرن بعد در سال 1919 از سلسله حاکم جدا شد. بدین ترتیب جمهوری خلق شوروی در خوارزم حاکمیت یافت  واحه خوارزم در سال 1924 به بخش مدرن ازبکستان و ترکمنستان تبدیل شد.

قدیمی‌ترین سوابق شهر خیوه در گزارش‌های سفر مسلمانان مربوط به قرن دهم آمده است، اگرچه شواهد باستان‌شناسی حاکی از سکونت در قرن ششم است. در اوایل قرن هفدهم، خیوا به پایتخت خانات خیوا تبدیل شد که توسط شاخه ای از آستراخان ها، یک سلسله چنگیزی، اداره می شد.

در قرن هفدهم، خیوه به عنوان یک بازار برده فروشی شروع به توسعه کرد. در نیمه اول قرن نوزدهم، حدود 30000 ایرانی و تعداد نامعلومی از روسها قبل از فروش در آنجا به بردگی درآمدند. بخش بزرگی از آنها در ساختن بناها در ایچان کالای محصور شده شرکت داشتند.

در جریان تسخیر روسیه بر آسیای مرکزی، در سال 1873 ژنرال روسی کنستانتین فون کافمن حمله ای را به شهر خیوا آغاز کرد که شهر در 28 مه 1873 سقوط کرد. اگرچه امپراتوری روسیه اکنون کنترل خانات را در اختیار داشت، اما به خیوه اجازه داد به عنوان یک کشور تحت الحمایه شبه مستقل باقی بماند. .

به دنبال تسخیر قدرت توسط بلشویک ها در روسیه پس از انقلاب اکتبر 1917، یک جمهوری شوروی خلق خوارزم کوتاه مدت (1920-1925) از قلمرو خانات قدیمی خیوه قبل از الحاق آن به اتحاد جماهیر شوروی در سال 1925 تشکیل شد. خیوه بخشی از جمهوری سوسیالیستی شوروی ازبکستان شد.

خیوه به دو قسمت تقسیم می شود. شهر بیرونی که دیچان کالا نام داشت، قبلاً توسط دیواری با 11 دروازه محافظت می شد. شهر داخلی، یا ایتچان کالا ، با دیوارهای آجری احاطه شده است، که اعتقاد بر این است که پایه های آن در قرن 10 گذاشته شده است. قدمت دیوارهای کنگره دار امروزی به اواخر قرن هفدهم برمی‌گردد و ارتفاع آن‌ها به 10 متر می‌رسد.

کلتا مینور، برج بزرگ آبی در میدان مرکزی شهر، قرار بود مناره باشد، اما خان مرد و خان ​​جانشین آن را کامل نکرد.

شهر قدیمی بیش از 50 اثر تاریخی و 250 خانه قدیمی را در خود جای داده است که قدمت آنها به قرن 18 یا 19 باز می گردد. به عنوان مثال، مسجد جمعه در قرن 10 تاسیس شد و در 1788-1789 بازسازی شد، اگرچه تالار معروف آن هنوز 112 ستون برگرفته از سازه‌های باستانی را حفظ کرده است.

خیوه محل استقرار چند مدرسه (موسسات آموزشی) بود که یکی از آنها، مدرسه شیرغازی خان، هنوز پابرجاست. این بنا در قرن هجدهم توسط بردگان ساخته شد و یکی از قدیمی‌ترین بناهای ایچان کالا است که مرکز خیوای کنونی است. از شاگردان مشهور این مدرسه می‌توان به رئوناق شاعر ازبک، کاسی‌بایولی شاعر قره‌قالپاق، شاعر ترکمن و صوفی مجتیمقلی اشاره کرد.

افراد مشهور خیوه که در این شهر متولد شده اند.

تامارا آبائوا (متولد 1927)، مورخ.
سید عبدالله (1873-1933)، خان خیوه 1918-1920.
خدایبرگن دوانوف (1879–1940)، عکاس.
اسلام خوجه (1872–1913)، وزیر اعظم خانات خیوه.
اسرائیل مادریموف (متولد 1995)، بوکسور.
بکیون رحمانوف (1887–1929)، سیاستمدار.
پالوانیااز خوجا یوسوپوف (1861–1936)، سیاستمدار.


نظرات کاربران


@